{"id":365,"date":"2023-04-14T00:52:39","date_gmt":"2023-04-13T23:52:39","guid":{"rendered":"http:\/\/crwydro.co.uk\/crwydro-c\/?page_id=365"},"modified":"2023-07-27T21:32:10","modified_gmt":"2023-07-27T20:32:10","slug":"cylchdaith-clynnog-trefor","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/crwydro.co.uk\/crwydro-c\/?page_id=365","title":{"rendered":"Cylchdaith Clynnog – Trefor"},"content":{"rendered":"\n
<\/object>Map Cylchdaith Clynnog Trefor <\/a>Lawrlwytho<\/a><\/div>\n\n\n\n

Cylchdaith Clynnog i Trefor – Manylion y daith<\/h2>\n\n\n\n

Amcan o\u2019r hyd: 15km\/9.3 milltir.
Amcan o\u2019r amser: 5 awr.
Map AO: graddfa 1:25 000 Explorer 254.
Man cychwyn\/gorffen: Maes parcio traeth Trefor, SH376 473. Dewis arall yw Clynnog Fawr, SH414 497.<\/p>\n\n\n\n

Disgrifiad<\/h2>\n\n\n\n

1 <\/mark> Trefor<\/strong> – Mae pentref glan m\u00f4r Trefor yn bodoli o ganlyniad i graig ithfaen Yr Eifl, sef y tri chopa sy\u2019n edrych dros y pentref. Mae Chwarel yr Eifl ar lethrau gogleddol copa mwyaf gogleddol yr Eifl, sef Garn F\u00f4r. Agorwyd y chwarel yn 1850, i wneud sets i balmantu ffyrdd. Agorwyd Chwarel y Gwylwyr yn Nefyn yn 1835 a chwarel Porth y Nant tua 1860. Daeth y chwareli hyn, a chwareli bach eraill yn ardal Trefor, at ei gilydd i ffurfio\u2019r Welsh Granite Company. Y Gwylwyr, Moel T\u0177 Gwyn ym Mhistyll , Carreg y Llam, Porth y Nant a\u2019r Eifl yn Nhrefor oedd y chwareli mwyaf. Tua diwedd y 19eg ganrif roedd llai o alw am sets a mwy o alw am gerrig m\u00e2l i wneud ffyrdd, mewn tarmacadam ac fel agreg ar gyfer concrid. Roedd tramffordd yn cario\u2019r deunydd o\u2019r ponciau. Ym 1870 adeiladwyd cei a chyflwynwyd trenau st\u00eam bychain i weithio rhan isaf y dramffordd i\u2019r pier.<\/p>\n\n\n

\n
\"Trefor
Trefor a’r Eifl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Yn niwedd y 19eg ganrif roedd bron i 100 o dai mewn cnewyllyn clos o dai teras ar waelod inclein y chwarel ger y gweithdai. Roedd y pentref yn cynnwys tri capel Anghydffurfiol ac un eglwys Anglicanaidd, wedi ei hadeiladu gan brif beiriannydd y Welsh Granite Company er budd y gweithwyr. Erbyn diwedd yr ugeinfed ganrif, roedd dwywaith gymaint o adeiladau yn y pentref, ac roedd y pentref wedi ehangu ar hyd y ddwy briff ffordd i Drefor o\u2019r A499 o Glynnog i Lanaelhaearn. Y ffordd fwyaf deheuol o\u2019r ddwy oedd y ffordd wreiddiol i\u2019r pentref; adeiladwyd y ffordd ogleddol er mwyn hwyluso mynediad i\u2019r chwarel.<\/p>\n\n\n\n

Ar y copa mwyaf dwyreiniol, sef Tre\u2019r Ceiri, mae olion un o\u2019r gwrthgloddiau gorau ei gyflwr sydd\u00a0 ar gael yn Ewrop o Oes yr Haearn.\u00a0 Mwy…. Cylchdaith Clynnog Fawr i Nefyn<\/a><\/p>\n\n\n\n

2 <\/mark> Gyrn Goch a Gyrn Ddu<\/strong> – Gall y golygfeydd ar hyd y daith dros fryniau Bwlch Mawr, Gyrn Goch a Gyrn Ddu fod yn eang pan fo\u2019r tywydd yn ffafriol, yn cynnwys golygfeydd dros y dair gwlad, Cymru, Lloegr ac Iwerddon (yn ogystal ag Ynys Manaw). Mae\u2019r golygfeydd o\u2019r Eifl yn ddihafal.<\/p>\n\n\n

\n
\"Tre
Trefor, Gyrn Goch a Gyrn Ddu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

3 <\/mark> Clynnog Fawr<\/strong> – Mae gan Glynnog Fawr un o\u2019r tair\u00a0 eglwys plwyf mwyaf nodedig yng Ngwynedd. Mae\u2019n ymdebygu i Gadeirlan o ran graddfa o\u2019i chymharu ag eglwysi eraill Ll\u0177n, ac fe sylwch arni\u2019n syth o\u2019r ffordd fawr, gyda\u2019i th\u0175r uchel a\u2019i chapel bylchfuriog ar wah\u00e2n. Mae\u2019n eang ac yn olau braf y tu mewn gyda tho pren coeth a chroglen gywrain (sy\u2019n gwahanu\u2019r gangell a chorff yr eglwys).<\/p>\n\n\n

\n
\"Eglwys
Eglwys Clynnog Fawr<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Sefydlwyd mynachlog bwysig yng Nghlynnog yn y 7ed ganrif gan Beuno Sant, y dathlir ei ddydd g\u0175yl ar Ebrill y 21ain. Roedd yr Eglwys yng Nghlynnog yn un o\u2019r mannau mwyaf sanctaidd yng Nghymru, ar y cyd \u00e2 Thyddewi ym Mhenfro ac Ynys Enlli. <\/p>\n\n\n\n

Pan ddyfarnodd y Pab Calixtus II fod dwy daith i Dyddewi\u2019n gyfwerth ag un i Rufain, daeth pererindodau o fewn Cymru\u2019n fwyfwy poblogaidd ac erbyn yr 11eg ganrif\u00a0 a\u2019r 12ed ganrif, roedd y daith i Enlli dan ei sang gan bererinion, a phob un ohonynt yn aros yng Nghlynnog wrth gysegrfa enwog Beuno. Mae arddangosfa ddiddorol am yr eglwys yn cynnwys gwaith diweddar y gellir ei weld yn \u2013 Fama <\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"Clynnog<\/a>
Gan Thomas Pennant – Llyfrgell Genedlaethol, Public Domain, Linc<\/a><\/p>\n\n\n\n

4 <\/mark> Ffynnon Beuno <\/strong>– Mae Ffynnon Beuno i\u2019w gweld o fewn muriau cerrig, sgw\u00e2r ac mae\u2019n un o nifer o ffynhonnau sanctaidd ar y llwybr o Dreffynnon i Enlli. Credai\u2019r pererinion y gellid gwella unrhyw salwch drwy ymweld \u00e2 mannau arbennig ac yfed d\u0175r o Ffynhonnau Sanctaidd.<\/p>\n\n\n

\n
\"Ffynnon
Ffynnon Beuno<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

ffynonellau llyfryddiaeth<\/sup><\/sub><\/a><\/p>\n\n\n\n

Cyfarwyddiadau<\/h2>\n\n\n\n